Istorijski okvir

Razvoj turizma u AP Vojvodini, tokom proteklih nekoliko decenija, obeležile su brojne oscilacije. Do sedamdesetih godina 20. veka preovladavao je stav da Vojvodina nema značajnije turističke potencijale i da je na turističkom tržištu značajna samo kao važno emitivno područje. U drugoj polovini te decenije došlo je do korenite promene razvoja turizma u pozitivnom smeru i brže investicione aktivnosti, zahvaljujući podsticajima iz Društvenog dogovora o merama za ostvarivanje proširene reprodukcije u turizmu u 1975. godini i Dogovora o osnovama društvenog plana SAP Vojvodine za razvoj turizma u periodu od 1976. do 1980. Zajedno sa usvajanjem predmeta o ostvarivanju opšte turističke propagande u SAP Vojvodini, otpočeo je planski razvoj vojvođanskog turizma. Nažalost, njegov obim, značaj i ostvareni promet nikada nisu dostigli nivo visokih standarda.

Budućnost turizma

U budućnosti bi trebalo očekivati da turizam u Vojvodini podstakne pozitivne uticaje na stanje životne sredine u širem smislu, odnosno, na ekološke, društvene i ekonomske komponente. To se odnosi na afirmaciju i popularizaciju prirodnih vrednosti, pre svega kroz očuvanje zaštićenih prirodnih dobara i hidroloških resursa. Turizam bi trebalo da uređenjem prostora približi ključne prirodne vrednosti svim zainteresovanim kategorijama. Neophodno je i uređivanje spomeničkog nasleđa Vojvodine, pre svega ruralnih i gradskih ambijentalnih celina, koje su posebno osetljive na stihijske realizacije urbanizma.

Potencijalno negativne uticaje bi trebalo izbegavati kroz pažljivo planiranje turističko-ugostiteljskih sadržaja i aktivnosti. U budućnosti bi se ozbiljnije trebalo baviti pitanjem nosećeg kapaciteta, naročito u zaštićenim prirodnim dobrima. Predmet analiza ne bi trebalo bazirati samo na brojnom stanju turista i izletnika, već i na kvalitetu doživljaja. Takođe, neophodno je više pažnje posvetiti zoniranju turizma, kroz potrebu da se u cilju zaštite sredine izdvoje zone smeštajnih kapaciteta i turističkih aktivnosti.

PRIRODNE VREDNOSTI

Vojvodina zahvata jugoistočne i najniže delove prostranog Panonskog basena. Izuzimajući dve niskoplaninske oaze, ona je najvećim delom nizijsko i ravničarsko područje u kojem se stepenasto smenjuju blago zatalasane i zaravnjene reljefne celine. Na prvi pogled deluje kao beskrajno ravan i dosadan predeo (svedoci smo i stereotipa na ovu temu), dok se sa većom pažnjom primećuje sva njena živopisnost i uzbudljivost. Simbioza uma i snage mnogih nacija su oslikale platno današnjeg pejzaža Vojvodine. Vojvođani su istrajnim radom niza generacija, od močvarne, beskorisne i nezdrave sredine sami sebi stvorili „obećanu zemlju“.

Vode Vojvodine predstavljaju „ukroćenu goropad“, čije je savladavanje inicirano merkantilizmom (početak 18. veka), kada je Vojvodina predstavljala najveću ekonomsko-multikulturalnu laboratoriju Sveta. I sve potonje generacije su uticale, kako na vode, tako i na samu prirodu Vojvodine – nekad pozitivno, a nekad negativno. Danas Vojvodina ima regulisane rečne tokove i jednu od najgušćih kanalskih mreža u Evropi. Svakako, ne samo u pogledu turističkog potencijala, najznačajnije mesto zauzima Dunav. Njegov značaj i potencijal, kao «glavne evropske ulice», nije dovoljno iskorišćen.

Ipak, Vojvodina nije samo prostor gde čovek utiče i menja prirodu, već i prostor gde prirodu brani od samog sebe, odnosno čuva vrednu i bogatu prirodnu baštinu. Prirodna baština Vojvodine odlikuje se izraženim ekosistemskim, specijskim i genetskim diverzitetom.

KULTURNE VREDNOSTI

Vojvodina je demografski posmatrano, konglomerat različitih naroda i etničkih grupa i kao takva, konglomerat je i različitih kultura. Proces nastajanja i očuvanja etnografskog nasleđa Vojvodine u nemirnom prostoru jugoistočne Evrope, model je opredeljenja da se samo u negovanju duha tolerancije, može opstati i civilizacijski napredovati. Mozaik ovdašnje kulturne baštine je nešto što jedino Vojvodina može da ponudi na turističkom tržištu Evrope. Nigde na ovom kontinentu ne postoji ovakva etnička šarolikost. Što je najvažnije ta šarolikost je još uvek aktivna i živi u selima, gradovima i na poljima. To znači da  kulturna baština nije samo sećanje, prošlost, već i sadašnjost utkana u duhovni i materijalni aspekt življenja stanovništva.

Veliki značaj u kulturnoj ponudi Vojvodine imaju: arheološka nalazišta, srednjovekovni gradovi, religijski objekti, dvorci, gradske ambijentalne sredine, seoske ambijentalne sredine, folklorno nasleđe, gastronomija, turističke manifestacije, ostvarenja materijalne i duhovne kulture.

TURISTIČKI PROMET I SMEŠTAJNI KAPACITETI

Turistički promet u AP Vojvodini pretrpeo je velike posledice usled političko-ekonomskih i ratnih dešavanja. Zabeleženi broj turističkih dolazak iz 1987. godine (564.000) u poslednjih 20 godina nije premašen.

Nagli pad dolazaka turista nastupio je od 1991. godine i, sa manjim oscilacijama, trajao do 1999. godine, kada je zabeležen najmanji broj turista (206.000). Posle blagog rasta, od 2000, broj dolazaka turista ponovo opada i do 2006. godine kreće se na nivou iz devedesetih godina. Značajniji porast dolazaka turista nastupio je 2007. godine, kada je iznosio 314.000.

Broj ležaja u AP Vojvodini se od 1987. godine do 2006. godine kretao u intervalu od najvišeg 9.315 (1988) do najnižeg 7.207 (1999). Postojao je generalni trend pada broja ležaja do 1999, dok se trend rasta uočava od 2000. godine. U odnosu na 2003. godinu, značajan rast je zabeležen 2004. godine u iznosu od 14,1%, da bi 2007. broj ležaja porastao na 13.020. To predstavlja najveći broj ležaja registrovan u poslednjih 20 godina.

OCENA STANJA

Prednosti

·         Geografski položaj

·         Saobraćajni i turistički položaj koji je omogućio da Vojvodina bude značajno tranzitno područje

·         Povoljne fizičko – geografske karakteristike vojvođanskog prostora

·         Kulturno-istorijski i jezičko-demografski diverzitet

·         Otvorenost i gostoprimljivost stanovništva

·         Originalnost vojvođanske kuhinje

·         Razvijeni različiti oblici turizma

Slabosti

·         Loša turistička signalizacija i nedostatak vodičke službe

·         Nedovoljan broj turističkih aranžmana

·         Neprofesionalnost među turističkim radnicima (ne znanje stranih jezika, neljubaznost, nezainteresovanost)

·         Nedovoljna marketinška aktivnost

·         Nedovoljna upoznatost domicilnog stanovništva o turističkim potencijalima iz neposrednog okruženja i njihova uključenost u turističke tokove

·         Nedovoljna finansijska osnova za razvoj turizma i ulaganje u turističke projekte

·         Nedovoljni smeštajni kapaciteti

·         Nedovoljna komunalna uređenost

·         Neodgovarajuća saobraćajna povezanost

Šanse

·          Izgradnja infrastrukture

·          Povećanje smeštajnih kapaciteta

·          Multietničnost Vojvodine

·          Povezivanje sa partnerima iz susednih zemalja

·          Proširenje upotrebe komunikacijskih sredsta

Pretnje

·          Nestabilne političke prilike u zemlji i neposrednom okruženju

·          Loše socijalne prilike u zemlji

·         Jačanje turističkog tržišta u susednim zemljama (posebno Hrvatska, Mađarska)

TURISTIČKA PONUDA

Najznačajniji elementi postojeće turističke ponude se prikazaju kroz predstavljanje najvažnijih oblika turizma koji su zastupljeni u Vojvodini, a kojima Savet za turizam LSV daje prioritet u turističkom razvoju. Ove oblike turizma prate brojni nedostaci. Savet za turizam LSV daje predloge mera za otklanjanje istih, kao i predloge za uspešan razvoj datih oblika turizma.

Banjski turizam

Mineralne, termalne i termomineralne vode u Vojvodini predstavljaju jedina prirodno lekovita bogatstva, s obzirom na to da reljefne i klimatske osobine Panonske oblasti ne pružaju uslove za razvoj klimatskih lečilišta.

Stepen iskorišćavanja termomineralnih voda u Vojvodini je vrlo neujednačen, od primitivnog, neorganizovanog načina njihovog korišćenja do organizovanog iskorišćavanja u savremenim medicinskim centrima ili u centrima za rekreaciju. Na području Vojvodine banjski turizam je razvijen u Banji Kanjiža, Junaković i Vrdniku, ali generalno posmatrano, ukupnim rezultatima razvoja banjskog turizma u Vojvodini ne možemo biti zadovoljni. Uzroci su brojni:

·         veliki broj termomineralnih izvora je nevalorizovan i figurira kao neiskorišćen potencijal,

·         nizak nivo ponude (nedostatak kvalitetnijih i luksuznije opremljenih smeštajnih i lečilišnih objekata, skromna vanpasionska ponuda),

·         nedovoljna je izdiferenciranost lečilišne i turističke funkcije,

·         nedovoljna promocija banjskih turističkih potencijala, posebno na inostranom tržištu,

·         odsustvo neophodnih sistematskih i kontinuiranih istraživanja regionalnog i lokalnog karaktera,

·         organizaciona i kadrovska manjkavost,

·         turistički potencijal banja Vojvodine, koristi se gotovo isključivo od strane domaćih gostiju i turista, dok je procenat inostranog turističkog prometa sasvim marginalan

Savet za turizam LSV predlaže sledeće mere za uspešan razvoj banjskog turizma:

·         obogatiti sadržaj turističke ponude banjskih mesta,

·         poboljšati kvalitet smeštajnih kapaciteta,

·         obezbediti dovoljan broj medicinskog osoblja specijalizovanog za balneoterapiju,

·         znatno poboljšati higijenske uslove boravka u banjskim mestima,

·         obezbediti konkurentne cene zdravstvenih, pansionskih i vanpasionskih usluga.

·         u banjama koje preferiraju razvoj i inostranog turizma (u blizini međunarodnih saobraćajno - turističkih koridora), neophodni su rekreativni i kulturni sadržaji ekskluzivog karaktera (jahanje, jedrenje, saloni za negu tela).

·         stvoriti moderan koncept informativno vodičke službe, koja bi na efikasniji način opsluživala turističku klijentelu.  

Ruralni turizam

Ruralni turizam izgleda kao prikladno sredstvo revitalizacije napuštenih ruralnih oblasti i obezbeđuje njihovu održivost u budućnosti kroz očuvanje posla ili stvaranje novih radnih mesta, povećava raznolikost zanimanja, očuvanje usluga, očuvanje pejzaža i prirode ili podršku očuvanju seoskih zanata kao turističke atrakcije. Ruralni turizam često obezbeđuje podsticaj za razvoj infrastrukture, koja onda doprinosi rastu drugih ekonomskih aktivnosti u ruralnim oblastima. Posebna korist od razvoja ruralnog turizma može da bude povećanje broja šansi za društvenu interakciju lokalnog stanovništva.

Ruralni turizam u Vojvodini nije u dovoljnoj meri istražen i ukupnim rezultatima razvoja ruralnog turizma u Vojvodini ne možemo biti zadovoljni. Uzroci su brojni:

·          veliki broj objekata u ruralnom turizmu nije kategorisan,

·         baza podataka o registrovanim objektima u ruralnom turizmu Vojvodine ne postoji,

·          turistička promocija nije intenzivna,

·          postoji organizaciona i kadrovska manjkavost,

·         odsustvo neophodnih sistematskih i kontinuiranih istraživanja regionalnog i lokalnog karaktera, u smislu ne samo valorizacije potencijalnih rezervi, već i u smislu očuvanja postojećih,

·         odsustvo adekvatnih planskih i programskih dokumenata neophodnih za razvoj.

Savet za turizam LSV predlaže sledeće mere za uspešan razvoj ruralnog turizma:

·         podići nivo kvaliteta smeštajnih objekata,

·         podići turističku uređenost objekata za pružanje usluga u ruralnom turizmu na veći nivo,

·         edukovati stanovništvo, u cilju kvalitetnijeg pružanja usluga,

·         uraditi kategorizaciju smeštajnih kapaciteta u ruralnom turizmu Vojvodine,

·         odrediti i primenjivati kriterijume za standardizaciju i kvalitet usluga u ruralnom turizmu Vojvodine,

·         kreirati raznovrsne turističke aranžmane vezane za ponudu ruralnog turizma Vojvodine,

·         unaprediti promociju na nacionalnom i internacionalnom nivou,

·         umrežiti turističke organizacije, turističke agencije i vlasnike seoskih domaćinstava u cilju boljeg plasmana ruralnog turističkog proizvod.

Nautički turizam

Uzimajući u obzir činjenicu da se nautički turizam pre svega vezuje za plovni put i plovidbu objektima različitih vrsta i kategorija, Vojvodina upravo zahvaljujući razgranatoj mreži kvalitetnih plovnih puteva, koji prolaze obodom i kroz njenu teritoriju, potencijalno predstavlja veoma značajnu nautičko-turističku destinaciju. Glavne plovne puteve u Vojvodini čine Dunav, Tisa i Sava, a zatim Tamiš, Begej i oko 664 km plovnih kanala u okviru hidrosistema Dunav-Tisa-Dunav.

Osnovni nedostaci nautičkog turizma u Vojvodini su:

·         nedostatak saradnje javnog i privatnog sektora u cilju koordinisanog razvoja proizvoda nautičkog turizma,

·         nedostatak imidža i pozicioniranje vezanih za razvoj proizvoda nautičkog turizma,

·         nedostatak specifičnosti informacija vezanih uz aktivnosti i usluge nautičkog turizma,

·         nedostatak specijalizovanih kompanija destinacijskog menadžmenta, kao organizatora proizvoda, aktivnosti i paketa nautičkog turizma za strana tržišta,

·         nedostatak pakovanja i ponude proizvoda nautičkog turizma na stranom tržištu od strane tur-operatora i turističkih agencija,

·         lokalni događaji nisu iskorišćeni u turističke svrhe, sa nedostatkom strateških smernica za njihovu promociju i dalji razvoj,

·         nedostatak rečne infrastrukture za razvoj proizvoda nautičkog turizma,

·         nedovoljna upotreba kulturnih i prirodnih resursa u turističke svrhe.

 Liga socijaldemokrata Vojvodine predlaže sledeće mere za uspešan razvoj u nautičkom turizmu:

·         izgradnju većih nautičkih centara treba limitirati na centre većih urbanih područja (Novi Sad i sl.), dok izvan urbanih centara treba slediti nautičke resort koncepte s naglaskom na rekreacionim aktivnostima i sprtovima na vodi,

·         neophodno je uspostaviti jedinstveni regulacioni model plovidbe kao i plovidbenu infrastrukturu,

·          izrada posebne kategorizacije objekata i sadržaja nautičkog turzma,

·         razvoj standarda izgradnje, zaštite životne sredine i posebno kvaliteta usluga u objektima nautičkog turizma,

·          izrada posebne kategorizacije objekata i sadržaja nautičkog turzma,

·         oblikovanje i promocija komplementarnih aktivnosti (lokalne tradicije i događaji, atrakcije, itd) uz glavne reke,

·         umrežavanje sa proizvodom gradskih odmora (uključivanje tura gradskih turističkih atrakcija i sl.)

·         Nužno je formirati domaćeg ili aktivirati inostranog organizatora međunarodnih turističkih krstarenja s bazom u Novom Sadu (“river cruise organisers”)

Ekoturizam

Poslednje decenije 20. veka na turističkom tržištu se pojavio jedan relativno novi oblik turizma - ekoturizam. Solidne potencijale za njegov razvoj ima i Vojvodina.

Razvoj ekoturizma u Vojvodini treba povezati sa prostorima zaštićenih prirodnih dobara (Nacionalni park “Fruška gora”, specijalni rezervati prirode, parkovi prirode, predeli izuzetnih odlika), međunarodnim statusima u zaštiti kao što su ramsarska područja i IBA područja, kao i sa onim predelima koji nisu pod nekim vidom zaštite, a odlikuju se vrednim prirodnim i ekološkim potencijalom.

Identifikovani nedostaci u procesu razvoja ekoturizma:

·         nepostojanje dovoljno naglašene društvene svesti o zaštiti prirode, ekološkoj edukaciji i ekoturizmu,

·         nerazvijena praksa posete zaštićenim prirodnim dobarima na lokalnom i regionalnom nivou (pogotovo kada su školske ekskurzije u pitanju),

·         nepostojanje strategija i planova razvoja ekoturizma,

·         loš odnos turističke privrede i nadležnih ministarstava, sekretarijata i zaduženih odeljenja prema ideji ekoturizma,

·         nnedostatak infrastrukture za razvoj ekoturizma.

Liga socijaldemokrata Vojvodine predlaže sledeće mere za prevazilaženje nedostataka u ekoturizmu:

·          podsticanje politike proglašavanja novih zaštićenih prirodnih dobara,

·          insistiranje na očuvanju i zaštiti zaštićenih prirodnih dobara,

·          turističko opremanje zaštićenih prirodnih dobara i njihove okoline,

·         edukacija upravljača zaštićenih prirodnih dobara o značaju ekoturizma,

·         edukacija lokalnog stanovništva o ekoturizmu, odnosno, ekoruralnom turizmu,

·         razvijanje mreže volonterskih kampova u cilju popularizicije poseta zaštićenim priodnim dobrima,

·         razvijanje mreže vizitorskih centara i ekokonačišta.

Lovni turizam

Iako je Vojvodina tradicionalni lovno-turistički prostor, sa renomeom dugim nekoliko decenija na međunarodnoj turističkoj sceni, nakon ratnih dešavanja tokom 90-tih i društvenih, ekonomskih i političkih kriza u zemlji, javlja se potreba za ponovnim formiranjem imidža lovno-turističkih resursa, naročito na inostranom tržištu. Smanjenje fonda gajenih vrsta divljači, opadanje turističkog prometa, zabranjen uvoz mesa odstreljene divljači iz naše zemlje u države EU, sve jača konkurencija zemalja u okruženju i dr. još više ističu neminovnost i obavezu definisanja lovno-turističke strategije Vojvodine i Srbije (kratkoročni, srednjoročni i dugoročni programi razvoja). Osnovni ciljevi su svakako pozitivan plasman na tržištu, profit i održivi razvoj lovnog turizma Vojvodine.

Osnovni nedostaci u lovnom turizmu Vojvodine su:

·         smanjenje brojnosti onih vrsta koje su zauzimale glavno mesto u našoj lovno-turističkoj ponudi,

·         nedovoljan broj edukovanog kadra za inostrani lovni turizam,

·          kratko vreme zadržavanja gostiju,

·         promenjeni geopolitički položaj naše zemlje (ne graničimo se ni sa jednom zemljom koja je bila tradicionalni turistički emitent – npr. Italija),

·         novi restriktivni propisi Evropske unije iz oblasti veterinarsko-zdravstvene regulacije koji ne priznaju naše veterinarske dokumente (posledica je onemogućen izvoz mesa odstreljene divljači, odnosno uvoza u zemlje EU),

·          vizni režim,

·          sve jača konkurencija okolnih zemalja (preusmerenost klijentele na druga lovno-turistička područja, npr. Mađarske i Hrvatske),

·          nedostatak investicionih ulaganja za unapređenje lovnog turizma,

·          ponuda veća od tražnje i dr. 

Savet za turizam LSV predlaže sledeće mere za prevazilaženje nedostataka u lovnom turizmu:

·          povećanje fonda divljači, posebno iz programa intenzivne proizvodnje (fazanska divljač, poljske jarebice i dr.),

·         izgradnja savremenih receptivnih objekata (smeštajno-ugostiteljski kapaciteti), naročito u okviru otvorenih lovišta,

·         radi unapređenja lovno-turističke ponude Vojvodine, potrebno je lovačke kuće uvesti u klasifikaciju i u kategorizaciju u okviru Pravilnika o razvrstavanju, minimalnim uslovima i kategorizaciji ugostiteljskih objekata, što je u nadležnosti republičkog organa - Ministarstva trgovine, turizma i usluga,

·         organizovanje obuke potrebnih budućih kadrova (za inostrani lovni turizam, lovočuvarska služba itd.),

·         unapređenje stanišnih uslova (povećanje pošumljenosti, podizanje i održavanje remiza, podizanje hranilišta, pojilišta, solišta, redovan unos potrebne hrane po količini i raznovrsnosti, redukcija predatora i dr.),

·         legalizacija izvoza mesa (kompatibilnost veterinarskih sertifikata sa odgovarajućim dokumentima EU),

·         intenzivnija promocija na inostranom tržištu i unapređenje prodaje,

·          investiciona ulaganja u unapređenje ponude,

·         povezivanje sa inostranim agencijama specijalizovanim za emitivni lovni turizam,

·         nastupi na međunarodnim sajmovima lova i lovnog turizma,

·         plasiranje promotivnog materijala u inostranoj štampi i drugim medijima,

·         plansko, racionalno korišćenje divljači sa akcentom na očuvanje matičnog fonda svake gajene vrste divljači i ugroženih vrsta.

Gradski turizam

Na turističkoj mapi sveta postoji veliki broj malih destinacija koje nude autentičnost, raritetnost, očuvan prostor i kulturni identitet. Jedna od tih destinacija mogu biti i očuvana gradska jezgra Vojvodine. U Vojvodini postoje odlične mogućnosti za razvoj gradskog turizma, koji u sebi sadrži elemente kulturnog turizma. Gradovi dostižu kompleksnost svoje turističke vrednosti kroz pojedinačne segmente: arheološke, umetničke, arhitektonske, etnografske, spomeničke i druge vrednosti.

U većini gradova u Vojvodini postoje brojna događanja (Novi Sad, Subotica, Sombor, Vršac...), ali turistički razvoj ne odgovara kulturnim vrednostima gradova. Razlog tome je što:

·          kulturna dobra i programi kulturnog karaktera u Vojvodini još uvek nisu pretvoreni u programe, turističke proizvode kao jedna osmišljena i zaokružena celina koja bi zadovoljila domaće, a posebno strano tržište.

·          gradovi nisu na adekvatan način turistički uređeni,

·          nemaju odgovarajuću materijalnu bazu, infrastrukturu

·          promocija je na niskom nivou

·          loša turistička signalizacija

·          nedovoljni smeštajni kapaciteti

·          nedovoljan broj turističko-informativnih punktova u gradovima i dr.

 Savet za turizam LSV predlaže sledeće mere za razvoj gradskog turizma:

·         kursevi obučavanja za menadžere kulturnih dobara,

·         dizajniranje regionalnih kulturnih ruta (npr. Putevima muzeja, Putevima baroka, Putevima secesije i sl),

·          promocija gastronomije,

·          osnivanje tematskih parkova,

·          poboljšanje infrastrukture,

·          stvaranje kvalitetnijeg hotelskog smeštaja,

·          efektivna kooperacija javnog i privatnog sektora,

·         voditi računa o privatnoj inicijativi da se investira u saobraćaj (turistički kombi prevoz, turističke autobuse, plovila za aktiviranje rečnog i kanalskog turizma, rent-a-car službu),

·         postojanje parterstva između državnih/lokalnih organa i lokalne pivrede (partnerstvo obuhvata zajedničke aktivnosti na projektima, marketingu, poboljšanju saobraćajne infrastrukture...),

·         saradnja između turističkih agencija, muzeja, galerija i subjekata u ostalim područjima kulturnih aktivnosti, kao i saradnja sa hotelijerima i prevoznicima,

·         izdavanje reprezentativnih monografija sa fotografijama u boji, koje će pomoći u edukaciji potencijalnog turiste. Distribuciju vodiča ili prospekta treba organizovati na posebnim informacionim punktovima (na graničnim prelazima, naplatnim rampama, benzinskim pumpama, hotelima, motelima i sl.).

Etno-gastronomski turizam

Dosadašnja istraživanja su pokazala da je turistička vrednost očuvanih etnografskih dobara Vojvodine velika. Bazira se na autohtonosti, pa i ekskluzivnosti pojedinih objekata i pojava, koji se mogu naći samo ovde. Njihova turistička prezentacija je nedovoljna, neatraktivna i neprimenljiva na turističkom tržištu. Nedostaju savremeno marketiški osmišljeni programi sa pratećom promotivnom, propagandno-informativnom delatnošću i snažnim prodorom na sve probirljivije turističko tržište.

Savet za turizam LSV predlaže sledeće mere za prevazilaženje nedostataka u etno-turizmu:

·         u formiranju folklorno-kulturne turističke ponude potrebno je uključiti više faktora (predstavnike lokalne sredine, konzervatore, turističke operativce i kreatore nacionalnog i regionalnog razvoja). Njihovim angažovanjem se može inicirati, angažovati i zadržati na visokom nivou turistička privreda i poboljšati zaštita kulturnog nasleđa,

·         potrebno je izraditi programe zaštite i konzervacije materijalnih i nematerijalnih atributa i aspekata folkornog nasleđa, jer to omogućava bolje razumevanje i stvaranje osećaja poštovanja prema baštini kako od strane pripadnika lokalne sredine, tako i od strane posetilaca.

Gastronomija Vojvodine se formirala kao odraz složenih uslova života, geografskih karakteristika: prirodnih uslova i drušvenih zbivanja na ovom prostoru. Na području Vojvodine javlja se velika mešavina kuhinja, a samim tim i veliki broj različitih jela. Ova kuhinja je mešavina različitih uticaja naroda koji vekovima žive na ovom prostoru.

Različiti uticaji čine vojvođansku kuhinju specifičnom, a time i atraktivnom za turističku potražnju, tim više što se od svih oblika koji odražavaju promene u kulturnom životu sela, najmanje promenila ishrana stanovništva.

Slobodno se može reći da je gastronomija jedna od atraktivnijih turističkih ponuda Vojvodine, bazirana na velikom broju manifestacija zasnovanih na kulinarskim specijalitetima.

Manifestacioni turizam

Baš kako je u slučajevima drugih regija Evrope, tako i Vojvodina ima veliki broj manifestacija sa solidnom bazom u razvoju manifestacionog turizma. Veliki je broj manifestacija koje još uvek nemaju predznak turističkih, već se održavaju kao lokalna i regionalna kulturno-istorijska dešavanja. Njihovo turističko osmišljavanje je jedan od većih izazova turističke privrede.

Manifestacioni turizam u Vojvodini ima dugu tradiciju što je svakako rezultat etnički i religijski heterogenog prostora, različitih običaja, verovanja, navika, ali i različitih načina privređivanja. Tako se na ovom prostoru razvio veliki broj manifestacija gotovo svih profila.

Osnovne karakteristike i nedostaci u manifestacionom turizmu Vojvodine su:

·          postojanje velikog broja manifestacija na području čitave Vojvodine,

·         turističke manifestacije imaju važnu ulogu u promociji: prirodnih vrednosti, kulturnih vrednosti (kulturnog i folklornog nasleđa), poljoprivredne proizvodnje i drugih specifičnosti Vojvodine,

·         najveća posećenost je manifestacija u samoj opštini i to direktno proporcionalno (što je veća opština, to je i veća posećenost),

·         najveći broj posetilaca prisustvuje manifestacijama kao posetilac, potom kao posetilac i učesnik, a najmanje kao učesnik,

·         razlozi učešća na manifestacijama su različiti, ali pored ekonomskih, znatiželje, radoznalosti, degustacije različitih proizvoda (vino, pivo, slanina, kobasice) kao osnovni motiv izdvaja se zabava,

·          trenutno u manifestacionom turizmu Vojvodine ne postoji izražena politika cena,

·         određena doza negativnih uticaja manifestacija na stanovništvo su i: ugrožavanje životne sredine, narušavanje postojećeg mira u malim mestima usled velike gužve, napuštanje nekih načela tradicije u težnji za novinama, ekonomska eksploatacija mesta.

Liga socijaldemokrata Vojvodine predlaže sledeće mere za kvalitetniji razvoj manifestacionog turizma:

·          promocija turističkih manifestacija mora biti pre svega blagovremena, ali svakako i agresivnija kako bi ove manifestacije dobile na većem značaju i privukle veći broj posetilaca van opštine održavanja,

·         treba učiniti više na poboljšanju marketinške delatnosti, te osmisliti odgovarajući nastup na tržištu, kako bi se populacija informisala na adekvatan način,

·         organizatori manifestacija trebali više da učine u obaveštavanju turističkih organizacija opštine i turističkih agencija; te da sami pošalju program manifestacije, podatke o vremenu i mestu održavanja ciljnim grupama (društvu penzionera, školama, određenim društvima, ali i organizatorima drugih, srodnih manifestacija u zemlji i inostranstvu),

·         promotivnu aktivnost treba povećati posebno kod onih manifestacija koje imaju šireregionalni karakter, te mogu privući posetioce iz šireg okruženja,

·          posebnu ulogu mogu imati različite etno manifestacije kod kojih treba insistirati na dovođenju posetilaca iz matičnih zemalja etno zajednice koja manifestaciju organizuje,

·         uključiti što veći broj posmatrača da postanu i aktivni učesnici u manifestacijama,

·         sadržaji manifestacija moraju biti raznovrsniji i prilagođeni različitim tipovima turista,

·         ne bi trebalo potencirati i razvijati veliki broj manifestacija, jer će time doći do zasićenja među posetiocima, pa će i one sa dugom tradicijom, razvijene i dobro marketinški propraćene postati suvišne,

·         da bi manifestacioni turizam dobio veći značaj u turizmu Vojvodine, neophodno je unaprediti propagandu, utvrditi kanale prodaje manifestacija i bolje vođenje politike cena.